Fietsparkeren: een nieuwe strijd om plek in de openbare ruimte?

We staan voor een dilemma. Aan de ene kant is er de wens om het fietsen zoveel mogelijk te stimuleren, vaak zelfs vastgelegd in gemeentelijke mobiliteitsvisies en ambitieuze coalitieakkoorden. Aan de andere kant zorgen geparkeerde fietsen in drukke binnensteden, vooroorlogse woonwijken en bij openbaar vervoerlocaties voor problemen.

Dilemma
Slordig geparkeerde fietsen zorgen niet alleen voor een rommelig straatbeeld, maar ook voor een belemmerde toegankelijkheid voor voetgangers en gehandicapten.

Uitdaging
“Fietsparkeren is het nieuwe autoparkeren”, wordt vaak geroepen tijdens overleggen op ons kantoor. Ook tijdens het Nationaal Fietscongres kwam deze oneliner voorbij. Waarmee aangeduid wordt dat het probleem van het parkeren van de auto inmiddels ook is gaan gelden voor het parkeren van de fiets. Feit is dat het fietsparkeren momenteel minstens zoveel kopzorgen oplevert als autoparkeren. Want de uitdagingen voor een ‘fietsminded’ gemeente zijn niet gering: “Hoe kan ik mijn ambities op het gebied van het stimuleren van de fiets laten rijmen met ambities op het vlak van bereikbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte?” En: “Hoe los ik mijn bestaande en toekomstige fietsparkeerprobleem op binnen de beperkte beschikbare ruimte, beperkte financiële middelen en beperkte sturingsmaatregelen?” Met als belangrijke toevoeging “de gemiddelde fietser laat zich toch niet sturen”.

Visie
Een visie op fietsparkeren waarin de ambities, kaders en uitgangspunten voor het parkeren en stallen van fietsen worden vastgelegd, helpt een gemeente bij het maken van de juiste keuzes om huidige knelpunten op te lossen en toekomstige uitdagingen aan te gaan. Rekening houdend met een groei van het fietsverkeer, maar ook met de steeds grotere diversiteit aan fietsen, van sharebikes tot speed pedelecs. Deze visie op fietsparkeren moet op zijn minst ingaan op de thema’s mobiliteit, leefomgeving, duurzaamheid en financiën.

Maatregelen
De (door de gemeenteraad vastgestelde) visie krijgt zijn uitwerking in een set van samenhangende fietsparkeermaatregelen. Spark maakt hierbij een onderscheid tussen de volgende typen maatregelen:

• Betrekken: Vaak hebben allerlei belanghebbenden baat bij het gestructureerd faciliteren van fietsparkeren. Deze belanghebbenden moeten betrokken worden bij het vinden, samenwerken en realiseren van oplossingen.
• Beïnvloeden: Het invloed uitoefenen op het parkeergedrag van de fietser om daarmee een structurele gedragsverandering te krijgen, door communicatie, informatie, marketing maar ook handhaving.
• Benutten: Bestaande fietsparkeervoorzieningen kunnen vaak beter worden benut. Bijvoorbeeld openbare of private fietsenstallingen die door verschillende doelgroepen gebruikt worden. Maar bijvoorbeeld ook – het lijkt voor de hand liggend, maar lastig uitvoerbaar – door het verwijderen van weesfietsen en fietswrakken.
• Bouwen: Bovenstaande maatregelen leiden niet altijd tot het oplossen van de fietsparkeerproblemen. Op bepaalde bezoekersaantrekkende locaties zal het nodig zijn om te investeren in nieuwe fietsparkeervoorzieningen. Rekening houdend met de huidige en toekomstige gebruikersgroep. Daarnaast ook door voldoende fietsparkeerplekken te realiseren bij nieuwe ontwikkelingen, gesteund door goed onderbouwde fietsparkeernormen.
• Beheersen: Hoewel geen populair onderwerp bij fietsparkeren: beheersmaatregelen in de vorm van handhaving is nodig. Niet alleen om weesfietsen en fietswrakken te verwijderen en zo de fietsparkeercapaciteit beter te benutten. Maar ook om specifieke doelgroepen te sturen naar de gewenste (en wellicht net gerealiseerde dure) fietsparkeervoorzieningen. En om wildgeparkeerde fietsen te verwijderen, zodat trottoirs en looproutes weer terug worden gegeven aan de voetganger.

Ambities
Met alle ambities op het gebied van het stimuleren van emissieloze vervoerswijzen, klimaatadaptie en duurzame verstedelijking, lijkt een visie op fietsparkeren – en op basis daarvan de juiste maatregelen nemen – onontbeerlijk. En start een nieuwe strijd om de openbare ruimte. En daarmee het doel van de aanpak van dit dilemma: het fietsen zoveel mogelijk stimuleren zonder de problemen die het met zich meebrengt. Anders zouden de ambities voor het stimuleren van het fietsen weleens kunnen stranden in een oerwoud van foutgeparkeerde fietsen.

Dit artikel is gepubliceerd in Update 51.